Laaggeletterdheid

Herken je dit?
Een nieuwe app die voor onrust zorgt. Een HR-systeem waar niet wordt ingelogd. Een medewerker die de werkkaart leest, maar het werk anders uitvoert. Logboeken die leeg blijven of door anderen worden ingevuld.

Dit soort situaties komt vaak voor, ook in onze branche. Niet omdat mensen hun werk niet goed willen doen, maar vaak omdat lezen, schrijven of digitaal werken voor hen moeilijk is.

Een steeds digitalere wereld maakt het voor laaggeletterden moeilijker om mee te komen. Ondernemers, HR en leidinggevenden kunnen een belangrijke rol spelen in het herkennen en bespreekbaar maken van dit onderwerp.

Hier vind je wat jij kunt doen in jouw bedrijf

Op deze pagina vind je informatie over mensen die moeite hebben met taal, rekenen en/of digitale vaardigheden. Ook geven we HR-collega’s en leidinggevenden in de schoonmaakbranche praktische tips.

Basisvaardigheden: waar hebben we het over?

In Nederland hebben ongeveer 3 miljoen mensen tussen de 16 en 75 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben zij ook moeite met een computer of smartphone. We noemen de vaardigheden die je hiervoor nodig hebt basisvaardigheden. Het zijn vaardigheden die we nodig hebben om goed mee te kunnen doen in de samenleving, privé en op het werk.

Moeite hebben met taal, rekenen en/of digitale vaardigheden heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Ook op de werkvloer. Zeker als steeds meer zaken digitaal worden.

Denk aan werkbrieven lezen en begrijpen of gebruikmaken van het digitale HR-systeem om bijvoorbeeld loonstroken te downloaden. Het vergroten van de basisvaardigheden zorgt ervoor dat medewerkers beter inzetbaar zijn en meer plezier in hun werk krijgen.

Laaggeletterdheid

Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen, worden ook wel laaggeletterd genoemd. Laaggeletterdheid is vaak niet zichtbaar. Veel mensen schamen zich ervoor en proberen het te verbergen. Ze hebben allerlei excuses om lezen en schrijven zoveel mogelijk te vermijden in het dagelijks leven. Ook op de werkvloer.

Gaat het hier dan over anderstaligen?

Niet alleen. Ook mensen die hier geboren en getogen zijn, kunnen moeite hebben met basisvaardigheden. We onderscheiden twee groepen:

• NT1 (= Nederlandse Taal 1)
  Dit zijn mensen die in Nederland zijn opgegroeid. Nederlands is hun moedertaal, hun eerste taal. Lezen en schrijven zijn altijd lastig gebleven.
• NT2 (= Nederlandse Taal 2)
  Dit zijn mensen met een andere moedertaal. Zij leren Nederlands als tweede taal.

Voor NT2 heeft RAS een eigen subsidieregeling. Kijk hier voor meer informatie: Taal- en schrijftraject – RAS

Gevolgen van laaggeletterdheid op de werkvloer

Als iemand moeite heeft met taal, rekenen en/of digitale vaardigheden, heeft dat gevolgen voor de werkvloer én voor de medewerker zelf:

• Veiligheid: als een medewerker instructies over veiligheid niet goed begrijpt, neemt de kans op onveilig werken toe.
• Duurzame inzetbaarheid: ontwikkelingen in de branche vragen steeds meer van de vaardigheden van medewerkers. Mensen die moeite hebben met basisvaardigheden hebben minder kansen om door te groeien en het werk in de toekomst te kunnen blijven doen.
• Productiviteit: het kost meer tijd om medewerkers met lage basisvaardigheden te begeleiden – bijvoorbeeld bij veranderingen in het werk. Ook kost het medewerkers zelf meer tijd om bijvoorbeeld werkinstructies te lezen.

• Gezondheid, stress en verzuim: moeite hebben met lezen, schrijven of digitale vaardigheden brengt vaak stress met zich mee. Veranderingen op het werk kunnen zorgen voor onrust en spanning. Ook de gevolgen van laaggeletterdheid in de privésfeer kunnen effect hebben op de werkvloer. Denk hierbij aan schulden of zorgen om het gezin.

Jouw hulp als werkgever kan het verschil maken! Lees hieronder wat jij kunt doen.

Speelt het in jouw bedrijf? Herken de signalen.
Meer dan 40% van de medewerkers in de schoonmaakbranche heeft moeite met basisvaardigheden. Grote kans dus dat het ook iemand in jouw omgeving betreft.

Dit kan zich op de werkvloer bijvoorbeeld laten zien bij:

• het lezen en begrijpen van schriftelijke werkinstructies;
• het behalen van (verplichte) certificaten, vooral als daarvoor veel theorie nodig is;
• het gebruiken van het HR-systeem, bijvoorbeeld voor de digitale urenstaat, het downloaden van loonstroken of het aanvragen van verlof;
• het lezen en begrijpen van veiligheidsinstructies.

Wil je meer weten over signalen van laaggeletterdheid, de gevolgen en jouw rol? Volg dan de e-learning hieronder.

Volg de e-learning: aan de slag met laaggeletterde medewerkers in de schoonmaakbranche

Wil je beter begrijpen wat laaggeletterdheid is en wat jouw rol kan zijn? Speciaal voor onze sector ontwikkelden we een e-learning. In deze e-learning leer je:

• wat taal- en basisvaardigheden betekenen in de schoonmaak;
• hoe je signalen herkent bij medewerkers;
• hoe je het onderwerp bespreekbaar maakt;
• welke stappen je kunt zetten om te ondersteunen.

De e-learning duurt ongeveer 30 minuten en is op elk moment te volgen.

Link naar e-learning invoegen  

Medewerker doorverwijzen naar taalscholing

Wil je meer informatie over taalscholing of wil je iemand doorverwijzen naar een cursus leren lezen & schrijven?  In veel regio’s zijn verschillende mogelijkheden. Bel het landelijke nummer 0800-023 44 44. Jouw vraag wordt dan doorgestuurd naar een locatie bij jou in de buurt. Aanmelden kan ook via de website: Ik wil leren | Stichting Lezen en Schrijven

Hulp nodig bij jouw aanpak?

RAS helpt bij jouw aanpak van laaggeletterdheid, van bewustwording en doorverwijzen tot regionale samenwerking. Neem contact op met Geert Meijerink, adviseur bij RAS via g.meijerink@ras.nl of telefonisch op 073 – 62 00 460.

Test of collega’s moeite hebben met basisvaardigheden

Twijfel je of een medewerker moeite heeft met lezen, schrijven of digitale vaardigheden?
Dat is niet altijd makkelijk te zien.

Er zijn verschillende (gratis) screeningsinstrumenten die kunnen helpen om hier meer inzicht in te krijgen. Deze instrumenten zijn laagdrempelig en geven een eerste beeld van de basisvaardigheden van een medewerker. Screenen kan een goed startpunt zijn voor een gesprek over ontwikkeling met jouw collega.

Wil je weten welke instrumenten geschikt zijn en hoe je deze kunt inzetten binnen jouw schoonmaakbedrijf? Neem contact op met RAS via info@ras.nl of met Stichting Lezen en Schrijven via info@lezenenschrijven.nl voor advies en begeleiding.

Hoe pak ik laaggeletterdheid aan in mijn bedrijf?

Stichting Lezen en Schrijven kan je op weg helpen. Zij kunnen bijvoorbeeld meedenken over het screenen van medewerkers op taal, rekenen of digitale vaardigheden. Ook geven ze advies over leren op de werkvloer, regionaal aanbod, subsidies en goede voorbeelden.

Meer informatie en voorbeelden vind je ook op hun website voor werkgevers: Leven Lang Ontwikkelen

Communiceer duidelijk en schrijf simpel

Duidelijke communicatie helpt iedereen op de werkvloer. Niet alleen medewerkers die moeite hebben met lezen of schrijven, maar het hele team.  Maak bijvoorbeeld gebruik van visuele hulpmiddelen, zoals een werkprogramma in pictogrammen of zet gesproken tekst en filmpjes in.

Schrijf teksten zoveel mogelijk op B1-niveau. Bekijk via https://www.lezenenschrijven.nl/taalwerkt/aan-de-slag/communicatie de tips hiervoor. Of maak gebruik van de schrijf simpel app: Schrijf Simpel. Een AI-tool die je teksten omzet naar B1-niveau en ze begrijpelijker maakt voor schoonmaakmedewerkers.

Meer weten over laaggeletterdheid of vragen? Neem contact op met RAS.