De Wet verbetering Poortwachter verplicht medewerkers en werkgevers om samen te werken aan (gedeeltelijk) terugkeer bij ziekte. Deze wet kent een aantal stappen die je als medewerker moet doorlopen. Er zijn ook stappen voor jouw werkgever. Dit zijn de stappen:

1. Binnen zes weken na ziekmelding maakt de bedrijfsarts een Probleemanalyse. Je werkgever zorg ervoor dat hiervoor een afspraak bij de bedrijfsarts wordt gemaakt.
2. Uiterlijk in week acht stel je samen met jouw werkgever een plan van aanpak op. Tijdens het eerste ziektejaar wordt zo nodig ook gekeken naar aangepast werk.
3. Jij en je werkgever moeten het plan van aanpak regelmatig bespreken. Jullie moeten het aanpassen als dat nodig is. De regel is dat dit een keer in de 6 weken gebeurt. Zo blijft het traject actueel en werkbaar. Ook als je situatie verandert moet het plan aangepast worden. Zo’n verandering is als je vooruitgaat of juist achteruit.
4. Uiterlijk in week 42 meldt je werkgever de langdurige ziekte bij het UWV.
5. Na een jaar volgt een evaluatie. Er wordt gekeken naar wat er in de komende periode moet gebeuren. Soms kun je niet terug bij je eigen werkgever (spoor 1), niet in je eigen werk en ook niet in ander werk. Dit is vanwege jouw beperkingen. Dan moet je werkgever met jou kijken naar werk bij een andere werkgever. Dit is het zogenaamde spoor 2.
6. Na twee jaar beoordeelt het UWV of door werkgever en werknemer voldoende re-integratie inspanningen zijn geleverd. Het UWV kijkt daarbij of alle verplichte stappen zijn doorlopen en of beide partijen zich aantoonbaar hebben ingezet. Het UWV kijkt dus ook naar jouw inspanningen. Zijn die onvoldoende geweest? Dan kan het UWV jouw uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid verlagen of zelfs weigeren.

Deze wet zorgt er dus voor dat jij en je werkgever samenwerken. Zo wordt langdurig verzuim beperkt.

Wanneer doet wie wat?

Hieronder zijn de belangrijkste punten uitgelegd:

• Dag 1 ziekmelden: als je ziek wordt, geef je dit zo snel mogelijk door bij je werkgever. Die meldt de ziekmelding meestal bij de bedrijfsarts of arbodienst.
• Week 6 Probleemanalyse: de bedrijfsarts stelt een probleemanalyse op. Dit gebeurt uiterlijk in de zesde week na je ziekmelding. Of eerder als jouw werkgever daarvoor kiest. In de probleemanalyse legt de bedrijfsarts vast wat je beperkingen zijn. Ook legt hij vast welke mogelijkheden er zijn voor werk.
• Week 8 Plan van aanpak: jij maakt samen met je werkgever een plan van aanpak. Dit gebeurt uiterlijk in week 8. In dit plan staat wat jullie doen aan de re-integratie. Zodat jij zo snel mogelijk weer kunt werken.
• Week 42 De 42e weeks melding: Je werkgever meldt jouw langdurige ziekte bij het UWV. Dit moet op uiterlijk de eerste werkdag na de 42e ziekteweek. Jij bent dan ruim 9 maanden ziek en (deels) arbeidsongeschikt.
• Week 52: Eerstejaarsevaluatie: jij maakt samen met je werkgever een eerstejaarsevaluatie. Dat gebeurt als je bijna 1 jaar (52 weken) ziek bent. Dit is een belangrijk moment in je re-integratie. Jullie kijken terug op wat er het afgelopen jaar is gedaan. En of de afspraken uit het plan van aanpak zijn nagekomen. Ook bespreek je:
  – wat er tot nu toe goed ging
  – welke knelpunten er zijn en
  – welke stappen nodig zijn in het tweede ziektejaar.
  Hiermee bepalen jullie hoe jouw re-integratie verder verloopt.
• 1e spoor: het kan zijn dat jij na een jaar nog steeds ziek bent. En soms kun je niet in jouw eigen werk terugkeren. Dit kan bijvoorbeeld als jij te veel beperkingen hebt. Dan moet jouw werkgever kijken naar ander werk binnen jouw bedrijf. Jij als medewerker moet daaraan meewerken. Met als doel dat jij weer aan het werk kan gaan. 
Jouw werkgever blijft tot einde 2e ziektejaar kijken naar dit 1e spoor (terugkeer bij eigen werkgever, al dan niet in eigen werk).
• 2e spoor: Soms is terugkeren bij eigen werkgever niet mogelijk. Dan ga je samen met je werkgever kijken naar passend werk bij een andere werkgever. Dit heet re-integratie 2e spoor. Je krijgt dan begeleiding van een re-integratieadviseur. Dit moet uiterlijk na één jaar ziekte starten. 
Dit kan een spannend en lastig moment zijn. Het wordt duidelijk dat terugkeer naar jouw oude werkplek niet haalbaar is. Dit kan gevoelens van rouw en verlies oproepen. Tegelijkertijd biedt het ook nieuwe kansen: werk vinden dat beter past bij wat je wél kunt en waarbij jouw inzet telt. Dan kun je de waardering krijgen die je verdient. 
Je werkgever en de re-integratieadviseur helpen je daarbij. Het vraagt veel inzet en energie. Maar zo werk je stap voor stap aan een nieuwe start met passend werk.
  Tegelijk wordt er ook nog gekeken naar werk bij je eigen werkgever. 
Dit 2-sporenbeleid kan extra belastend zijn voor jou. Vaak is er namelijk ook nog sprake van behandelingen. Re-integreren is dus hard werken, zowel fysiek als mentaal.
• Week 88 WIA-aanvraag: als je nog steeds ziek bent, krijg je een brief van het UWV. Daarin staat wat je moet doen om een WIA-uitkering te krijgen. De werkgever krijgt een kopie van de brief. De werkgever kan je vaak helpen met de aanvraag.
• Week 91 Eindevaluatie: hierin geven jij en je werkgever aan hoe het is gegaan. Hiervoor gebruik je het Actueel oordeel van de bedrijfsarts. Dat is een oordeel van hoe het nu met je gaat.
• Week 93 uiterste datum aanvraag WIA-uitkering: als je nog niet werkt moet je nu de WIA-uitkering aanvragen. Eerder mag ook.
• Week 104 Loondoorbetaling stopt: de werkgever betaalt het loon maximaal 104 maanden door. Hierna stopt de loondoorbetaling. Je komt mogelijk in aanmerking voor een uitkering.
• Verantwoorden: soms gebeurt het dat jij na twee jaar nog niet volledig aan het werk bent. Dan kijkt het UWV of jij en je werkgever samen genoeg hebben gedaan aan jouw re-integratie. Of alle verplichte stappen zijn genomen. En of jullie beiden je best hebben gedaan. 
Als dit zo is, dan word je WIA-aanvraag behandeld. Als er dingen niet goed zijn aangepakt, kan dit gevolgen hebben. Voor jouw werkgever kan dat betekenen dat langer loon moet doorbetalen. Voor jou kan het betekenen dat je uitkering lager wordt of zelfs geweigerd kan worden. Het doel van deze beoordeling is niet om te straffen. Het is bedoeld om jou en je werkgever te helpen écht samen te werken aan een succesvolle terugkeer naar werk.

Deskundigenoordeel

Jij kunt altijd een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV. Ook jouw werkgever kan dit aanvragen. Als jouw werkgever dit aanvraagt, hoef jij niet mee te werken. Het UWV geeft dan een deskundigenoordeel met de informatie die zij gekregen hebben. 
Wie een deskundigenoordeel aanvraagt, moet deze betalen.

Een deskundigenoordeel van het UWV kan helpen om vragen over de re-integratie te beantwoorden. Het gaat dan om vragen als:

• Kun jij je eigen werk weer doen? Het UWV beoordeelt of jij op een bepaalde datum jouw eigen werk volledig kan hervatten, zonder aanpassingen.
• Is het aangeboden werk passend? Het UWV beoordeelt of het werk dat jij wil of moet doen, passend is. Daarbij kijkt men naar jouw beperkingen.
• Doet jouw werkgever genoeg aan re-integratie?  Hier beoordeelt het UWV of jouw werkgever voldoende doet om jou te re-integreren. 
Doe jij genoeg aan re-integratie? Het UWV beoordeelt of jij voldoende meewerkt aan jouw re-integratieverplichtingen.
• Kan frequent ziekteverzuim worden verminderd? Hier kan het UWV een uitspraak over doen. Die beoordeelt of het mogelijk is om frequent ziekteverzuim binnen 26 weken te verminderen door aanpassing van het werk of herplaatsing, eventueel met scholing.

Het behandelen van een deskundigenoordeel duurt tegenwoordig lang. Dit heeft te maken met de achterstanden bij het UWV. Houd hier rekening mee als je een deskundigenoordeel wilt aanvragen.

Tot slot

De Wet Verbetering Poortwachter zorgt ervoor dat jij en je werkgever samen verantwoordelijkheid nemen. Het doel is altijd: duurzaam herstel en terugkeer naar werk, binnen of buiten de eigen organisatie.

Meer informatie over de stappen en verplichtingen vind je in bijlage IXA Gezondheidsbeleid van de cao. Ook staan de verschillende stappen uitgelegd op de website van UWV.